Notice: Undefined variable: aa in /home/haldeh.com/httpdocs/templates/bt_travelin/index.php on line 58
Diğer Günler(Hêlle-Dırmala)
English Arabic German Turkish

Özel Haber

 

  Ana Sayfa     Foto Galeri     Video Galeri     Mahalmi Sözlük     Şiirler     Aydınlarımız     Mahalmi Edebiyatı  
  You are here:  Anasayfa Geleneklerimiz Diğer Günler(Hêlle-Dırmala)
Diğer Günler(Hêlle-Dırmala) PDF Yazdır E-posta
Yazar Ebu Huseyn   
Pazar, 03 Mayıs 2009 19:42

Arapların/Mahalmilerin/Kösevilerin Özel Günleri
DEM: Yılbaşı
ŞEYH: Ziyaret Günleri
HÊLLE: Karda Sürek avı

DIRMALA  GELENEĞİ

Güneydoğu Anadolu Bölgesi genelinde kültür halini almış dırmala mevsimindeyiz. Dırmala veya dermale tabiri kışlık et ihtiyacının önceden beslenen hayvanların kesilerek karşılanmasıdır. Bu kültür Arap köyleri ve Haldeh'tede geçerlidir. Kesilen hayvanların eti tuzlanarak söğüt dallarından yapılmış büyükçe sepetlerde (gerzel) saklanır.

Kış günlerinde çayır çayır yanan sobanın üstüne konan tencelerde ağır ağır pişen tuzlu etin tadına doyum olmaz. Tabi tansiyonu olanlara tavsiye edilmez. Ama bu damak tadına alışanlar ne pahasına olursa olsun vazgeçemezler. Hemşerimizin kış boyunca afiyetle yemesini temenni ederiz.




HÊLLE: Karda Sürek Avı
Köylerimizde yaşatılan ir gelenek daha vardır ki sadece kışın karlı havalarda sürdürülür. İşte bu gelenek HÊLLE dediğimiz karda yapılan sürek avıdır. Bu av genelde silahsız yapılır. Çünkü avlanacak keklik, tavşan veya tilki karda saplanıp kacamaz. Avcılarda ellerinde 'anguz dediğimiz meşe ağacından yapılmış kalın sopaları kullanırlar. Ama çoğu kez kurt saldırısı tehlikesine karşı avcılar yanlarına silah da alırlar.
Hêlle, yeryüzünü örtecek 15-20 santimetre kadar kar yağdığında 17-18 yaş üstündeki erkeeklerin guruplar halinde ava çıkmasıdır.
Hêlle geleneği köylerde şöyle yaşanmaktadır:

Ava çıkmaya niyetlenmiş biri yüksek bir dama çıkar "hoooooo te'av lıl-hêlle"  (hoo sürek avına gelin) diye bağırır. Bu diğer köylülere bir davettir. Daveti yapan ile katılmak isteyenler "fıl sehê" dediğimiz köy meydanında toplanırlar. Yeteri kadar kişi toplandığında (ki bu guruplar en az 4-5 ile zaman zaman 15-20 kişi olabilmektedir.) nerye gidileceğine karar verilerek, ava çıkılır. Ava gidenler yanlarına, sopa, bıçak ve tüfek alırlar. Bazıları hiçbir şey almaz. Önceden kararlaştırılmış yerler belli bir aralıklarla dizilmiş avcılar tarafından taranır. Bir av görüldüğünde "ce 'aleeeeyyyk!" (sana doğru gelldiiii!) diye bağırılır. Avı kimin ilk görüp kaldırdığı önemli değildir. Önemli olan avı kimin yakaladığıdır. Ama çoğu kez birden fazla av yakalayan kişi av yakalayamamış arkadaşlarına bir av vererek kimsenin boş dönmemesini sağlarlar. Zira ne kadar çok av yakalanmışsa gurubun başarısı o kadar fazla olur ve köylüler arasında övüçle konuşulur.

 

Kış Eğlencelerinden Mışreqê

Bugünler mışreqe günleridir. Yani güneşli kış günlerinde, rüzgar almayan bir yerde güneşlenme ve sohbet etme günleridir. Köy insanının işleri kışın genellikle olmaz. Olsa da pek zaman almaz. Her yaş gurubu toplanarak güneşli bir yer bulup cıfetê kurar. Cıfetê sohbet meclisidir. Yaşlıların cıfetêleri çok caziptir. Çünkü burada anlatılan olaylar ve hıkkoyeler bölge insanın     kültürünün özünü oluşturur. Yaşlıların tartışmalarında kullandıkları dil mecaz anlatımlar ve deyimlerden oluşur. Ağır bir edebi dil vardır bu sohbetlerde. Tekerlemeler, maniler, türküler, atasözleri, benzetmeler yüzyıllarca toplum içinde söylenen dil öğeleridir.

Bazen yetmişlik ihtiyarlar gençlik günlerini anlatırken o günlere dönercesine eskiden oynadıkları oyunları oynamaya başlarlar. Bir anda gençlik heyecanları yaşlı bedenlerini canlandırır. Heyecanla oynanan oyun gençlerin ve çocukların dikkatini çeker. Ortam bir anda her yaştan insanla dolar. Lı’b rı’ê veya teyket denen taş bilye oyunu oynayan ihtiyar delikanlıların bu oyunda ne kadar hünerli oldukları görülünce gençler hem şaşırır hem de hayran olurlar.
Hele güneşlenme alanında yani mışreqêde yer bulamadığında; yer bulmayan birinin hasora (sıkıştırmaca) diye bağırıp sıra halinde dizilmişleri sıkıştırınca, herkes yerini sağlama almaya çalışır. Ama neticede biri bu baskıya dayanamayıp sıradan çıkınca yerini kaybetmiş olur. Yerinde kalanların kahkahaları ani ve kısa süren mücadelenin zaferidir. Böylece eğlence ile karışık bir yer değiştirme hareketi olmuş olur. Bu olay aynı saatte birkaç kez tekrarlanır. Yer bulamamış biri, güneşlenen birinin önünde durup güneşini engellediğinde; güneşlenenin söylediği şımmesıtiy tekerlemesi yeni bir kahkahanın sebebi olur.
Şımmıt-şımmıt şımmesıtiy, Lı-yık’êt fı şımmesıtiy, Yeqıl hâra kelbıtiy, Kelbıtiy ıl-mıstıhiyê, Kıl yevm tıhrâ uvkiyê. Şehfıt ımme ıl mığlıyê.

(uvkiyê:(okka) yaklaşık bir kg ağırlık)
YAZAR: Ebu Huseyn El-Haldehi

Perşembe, 19 Ocak 2012 05:52 tarihinde güncellendi
 

Yorum ekle

Güvenlik kodu
Yenile

Son Haberler


Warning: Creating default object from empty value in /home/haldeh.com/httpdocs/modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /home/haldeh.com/httpdocs/modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /home/haldeh.com/httpdocs/modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /home/haldeh.com/httpdocs/modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /home/haldeh.com/httpdocs/modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Çok Okunanlar


Warning: Creating default object from empty value in /home/haldeh.com/httpdocs/modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /home/haldeh.com/httpdocs/modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /home/haldeh.com/httpdocs/modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /home/haldeh.com/httpdocs/modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /home/haldeh.com/httpdocs/modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Ziyaretçi İstatistikleri

mod_vvisit_counterBugün103
mod_vvisit_counterDün187
mod_vvisit_counterBu Hafta103
mod_vvisit_counterBu Ay3209
mod_vvisit_counterToplam1269296
Şu anda 109 ziyaretçi çevrimiçi
Top