Notice: Undefined variable: aa in /home/haldeh.com/httpdocs/templates/bt_travelin/index.php on line 58
KÖYDE ESKİ RAMAZANLAR
English Arabic German Turkish

Özel Haber

 

  Ana Sayfa     Foto Galeri     Video Galeri     Mahalmi Sözlük     Şiirler     Aydınlarımız     Mahalmi Edebiyatı  
  You are here:  Anasayfa Köşe Yazarlarımız Abdulkadir Altay KÖYDE ESKİ RAMAZANLAR
KÖYDE ESKİ RAMAZANLAR PDF Yazdır E-posta
Yazar Abdulkadir ALTAY   
Salı, 17 Ağustos 2010 09:43

Köyümüzde eski ramazanların nasıl geçtiğini anımsarım. Elektriğin olmadığı zamanlarda insanlar su ihtiyaçlarını kuyulardan ve çeşmesinden karşılarlardı. Köy çeşmesi “Keşkê” ismini verdiğimiz Haldeh-Teffe-Ayınkef arasında kalan dağlık arazide çıkan kaynak suyunun borularla köye ulaşması sonucu akardı. Bu çeşmenin boruları yerin 30-40 cm altına döşenmişti. Yer yer yerin üstündeydi bu borular. Bu nedenle çeşme suyu kaynaktan çıktığı gibi soğuk değildi...

Köylüler içme sularını kuyulardan karşılıyorlardı. Tabi her kuyunun suyu içilmezdi. Suyu temiz ve soğuk olanı tercih edilirdi. Köyde suyu soğuk olan birkaç kuyu vardı. Bu kuyuların suyu damlardan toplanırdı. Cıb ıl-cêmı’ ve Cıb- ıl-Bêrıd en çok tercih edilen kuyulardı. Her isteyen, her zaman istediği gibi bu kuyulardan su çekemezdi. Bu kuyular genellikle ramazan için bekletilirdi. Yaz aylarına denk gelen Ramazanlarda iftar vaktine yakın cami avlusu; ellerinde bidon, ibrik (ımsiyne), çingil (sıtıl), testi (çara-şarbe)olan ve genellikle çocuklardan oluşan insanlarla dolardı. Buradan götürülen su, yaz sıcağında yüreği kavrulmuş oruçlu insanları ferahlatacak tek çareydi.

O zamanlar sadece ilçe merkezi ve bazı komşu beldelerde elektrik vardı. Buralarda bir akrabası veya tanıdığı olanlardan buz isterlerdi. Tabi her evde buzdolabı yoktu. Şayet bir-iki kalıp buz bulunmuşsa bu buz kalıpları talaş veya saman içine konulup getirilirdi. İşte şehirden bir kalıp buz getirtebilenlerin sofrası sultan sofrası sayılırdı. Talaşlar içinde getirtilen buz şifa niyetine paylaşılırdı.

İftar vakti tüm gözler cami damına çevrilirdi. O zamanlar camimizin şimdiki minareler gibi minaresi yoktu. Tarihi Mağara Camimizin damı diyebileceğimiz üst kısmında kuru taşlardan örülmüş ilkel bir minare vardı. Cami imamı Rahmetli Melle Ali, oraya çıkar saatini kontrol ederek beklerdi. Herkes imamın kıbleye dönüp elini kulağına götürmesini beklerdi. İmam ezanı okuyunca damlarda bekleşenler “ Vezzen! Vezzen! Iftıruv!” (ezan okundu! İftarınızı açın!) diye bağrışırlardı. Bu müjdeyle besmeleler çekilir iftar edilirdi. Mütevazı köy sofrasındaki aynı tabağa hep beraber kaşık sallanırdı. O zamanlar şimdi ki gibi çeşit çeşit yemekler, herkese ayrı tabaklar yoktu. Köy sofralarının başyemeği bulgur pilavı ve mercimek çorbasıydı. Bulgur pilavı genellikle tereyağında kavrulmuş köy yumurtası ile sofraya konulurdu. Tabi yanında yayık ayranı eksik olmazdı. Şayet köye Habezbeni köylerinden domates biber patlıcan getirilmiş ve buğday-arpa gibi tahıl karşılığında takas edilmişse sofrada türlü (metfunê)de olurdu.  Her evin mutfağından eksik olmayan bir diğer yiyecek de “lebeniyê”ydi. Turşu kurmuş olanlar bulgur pilavı yanında turşu koyarlardı. Köylü turşularını daha çok yetiştirdikleri ter'uzi ve lahanadan yapardı. Sanmayın ki sofralarda bu kadar çeşit yemek olurdu.  Her sofrada en fazla iki çeşit yemek ve yanında yayık ayranı olurdu. Genelde tek çeşit yemek olurdu.

Misafiri gelenler tuzlanmış kışlık etten bir şey kalmışsa onu veya kestikleri köy tavuğunu bulgur pilavı, turşu veya kuru soğanla birlikte ile ikram ederlerdi. Bu misafir sofrasına kadınlar ve çocuklar oturmazlardı. Onlar ayrı sofrada yemek yerlerdi.

Yemek sonrası damlarda serilen seccadelerde (namazlık) akşam namazı eda edilirdi. Bayanlar sofrayı toplarken gençler damlarda kurulu olan tahtlara minderleri, yatakları sererlerdi.  Yatsıya doğru yetişkin erkekler camiye gider yatsı ve teravih namazları kılarlardı.  Teravih namazı sonrası eve gelindiğinde leziz köy kavunu(batteh) veya köy üzümü(atf-zeynebi) yenilirdi. Eve misafir gelmişse (ki genellikle gelir) birlikte meyve yenilir sohbet edilirdi. Bu yorucu yaz gecelerinde sohbetler uzamazdı. Çünkü yorgunluk çöker herkes uyuklardı. Misafir gelmemişse erkenden yatılırdı.
        Sahura köy imamı kalkar ve köylüyü uyandırırdı. Köyün tek kurmalı çalar saati imamındı. İmam evinin damına çıkıp sela (iy gebbır) verirdi. İmamın çocukları da tenekelere vurarak köylüyü uyandırmaya çalışırdı. Sesi duyanlar kalkardı. Sesi duymayanlar ise beyin sattlerini kurar ona göre uyanırlardı. Bu saat genelde şaşırmazdı. Uyanan kişi ailesini, komşularını uyandırırdı. Sahura "hılevıt 'ırk" denilen pekmez ile bir bitkinin kökünden elde eilen köpüğün karışımından yapılırdı. Köylü bu helvayı üzüm harmanı (matbah) ve ramazalarda yaparlardı. Helvası olmayanlar "lebeniye"ile pekmezi karıştırarak yerlerdi. Akşamdan kalan yemeği yiyenlerde çoktu.

Sabah namazını kılan köylüler yaz sıcağına kalmamak için işlerine başlayıp erkenden bitirmeye çalışırlardı. Öğleye doğru işlerini bitirip toprak damlı, serin “akıd” evlerine sığınırlardı.  Yorgun bedenlerini,  köyün serin evlerinde veya serin Mağara Camiinde  dinlendirirlerdi. Mağara camii doğal serinliği ve sessizliğiyle sığınılacak çok güzel bir yerdir. Huşu içinde kılınacak bir namaz, sessiz bir ortamda okunacak Kur'an ve yorgun bedenin kısa bir kaylule ile dinçlik kazanacağı eşsiz bir yerdir tarihi mağara camimiz. İkindi namazına kadar dinlenen köylüler namazı cemaatle eda ettikten sonra dağılırlardı. İkindiden sonra iftar hazırlıklardı başlardı.

 

 

Cuma, 23 Ağustos 2013 10:24 tarihinde güncellendi
 

Yorum ekle

Güvenlik kodu
Yenile

Son Haberler


Warning: Creating default object from empty value in /home/haldeh.com/httpdocs/modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /home/haldeh.com/httpdocs/modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /home/haldeh.com/httpdocs/modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /home/haldeh.com/httpdocs/modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /home/haldeh.com/httpdocs/modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Çok Okunanlar


Warning: Creating default object from empty value in /home/haldeh.com/httpdocs/modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /home/haldeh.com/httpdocs/modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /home/haldeh.com/httpdocs/modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /home/haldeh.com/httpdocs/modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /home/haldeh.com/httpdocs/modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Ziyaretçi İstatistikleri

mod_vvisit_counterBugün30
mod_vvisit_counterDün672
mod_vvisit_counterBu Hafta30
mod_vvisit_counterBu Ay11602
mod_vvisit_counterToplam1237054
Şu anda 49 ziyaretçi çevrimiçi
Top